Als volwassene starten met een praktijkopleiding in de bouw doe je door je aan te melden bij een erkend opleidingsinstituut en tegelijkertijd werkervaring op te doen bij een bouwbedrijf. Je hebt geen vooropleiding in de bouw nodig, maar je hebt wel een werkplek in de sector nodig om de praktijkcomponent van de opleiding te kunnen volgen. Hieronder vind je antwoord op de meest gestelde vragen over hoe je dit aanpakt.
Wat zijn de toelatingseisen voor een praktijkopleiding bouw?
Voor de meeste praktijkopleidingen in de bouw gelden geen strikte toelatingseisen op het gebied van vooropleiding of diploma. Wat je wel nodig hebt, is een werkplek bij een bouwbedrijf waar je de praktijkervaring kunt opdoen die bij de opleiding hoort. Zonder een leerbedrijf kun je de opleiding niet voltooien.
Dit betekent dat je als zij-instromer of iemand die zich wil omscholen naar de bouw relatief laagdrempelig kunt starten. De focus ligt op wat je kunt leren en doen, niet op papieren die je al hebt. Wel verwachten opleidingen dat je gemotiveerd bent en dat je fysiek in staat bent om het bouwvak uit te oefenen. Voor bepaalde vakgebieden, zoals werken op hoogte, gelden veiligheidsregels die je moet kennen en naleven.
Praktisch gezien betekent dit het volgende:
- Je hebt een werkgever nodig die je aanmeldt of je meldt jezelf aan en zoekt daarna een leerbedrijf
- Er is geen minimale leeftijd voor zij-instromers
- Je hoeft geen mbo-diploma te hebben om te starten
- Basisvaardigheden zoals lezen en rekenen zijn wel nuttig voor de theorieonderdelen
Hoe lang duurt een praktijkopleiding in de bouw?
De duur van een praktijkopleiding in de bouw varieert sterk per vakgebied en niveau, maar de meeste verkorte trajecten voor volwassenen duren tussen de 9 en 16 opleidingsdagen, verspreid over een langere periode. Dit is aanzienlijk korter dan een reguliere mbo-opleiding van twee tot vier jaar.
Een verkorte bouwopleiding is bewust compact gehouden. Je werkt de rest van de tijd gewoon bij het bouwbedrijf en past het geleerde direct toe in de praktijk. De theorie en praktijk versterken elkaar op die manier. Voorbeelden van opleidingsduur:
- Basis Dakdekken: 9 dagen
- Dakdekker Niveau 2 of 3: 15 dagen
- Allround Timmerman (leerloopbaanpad): 16 dagen
- Leidekker Niveau 2: 14 dagen
Naast volledige opleidingen zijn er ook losse modules die je in één of een paar dagen kunt volgen, zoals een module over veilig werken op hoogte. Die zijn nuttig als je een specifieke vaardigheid wilt bijspijkeren zonder een volledig traject te doorlopen. Werken en leren in de bouw gaan bij deze aanpak goed samen, omdat de opleidingsdagen niet je volledige werkweek in beslag nemen.
Wat is het verschil tussen een BBL-opleiding en een kortdurende cursus in de bouw?
Een BBL-opleiding (Beroepsbegeleidende Leerweg) is een formele mbo-opleiding waarbij je vier dagen per week werkt en één dag per week naar school gaat, en die uitmondt in een erkend mbo-diploma. Een kortdurende cursus of praktijkopleiding is een non-formeel traject dat sneller te doorlopen is en geen mbo-diploma oplevert, maar wel een erkend vakbekwaamheidsbewijs.
Het verschil zit in drie dingen: duur, erkenning en doelgroep.
Duur en structuur
Een BBL-opleiding duurt doorgaans twee tot vier jaar. Een praktijkopleiding via een erkend opleidingsinstituut is veel compacter en duurt weken tot maanden in plaats van jaren. Voor iemand die al volwassen is en snel aan de slag wil, is een kortdurende beroepsopleiding bouw daardoor vaak de betere keuze.
Erkenning en certificering
Een mbo-diploma via de BBL heeft formeel meer gewicht op papier. Maar een vakopleiding bouw via een erkend instituut levert een NLQF-ingeschaald vakbekwaamheidsbewijs op, wat betekent dat het bewijs is ingedeeld op het Nederlandse kwalificatieraamwerk. Dat kwalificatieraamwerk telt acht niveaus, van basiseducatie tot universiteit. Dit bewijs toont aan dat je het vak beheerst en houdt bovendien de route naar een formeel diploma open: via een EVC-traject (Erkenning Verworven Competenties) kun je alsnog een regulier diploma halen.
Hoe vind je een leerbedrijf in de bouw als zij-instromer?
Als zij-instromer in de bouw vind je een leerbedrijf door actief te solliciteren bij bouwbedrijven die openstaan voor het aannemen en opleiden van mensen zonder bouwervaring. Veel bedrijven in de bouwsector zoeken juist naar gemotiveerde mensen van buiten de sector, omdat het personeelstekort groot is.
Praktische stappen om een leerbedrijf te vinden:
- Zoek gericht op vacatures waarbij staat dat werkervaring niet vereist is of dat de werkgever bereid is iemand op te leiden
- Benader bouwbedrijven direct, ook als er geen vacature online staat. Een open sollicitatie met een duidelijke motivatie werkt vaak goed
- Maak gebruik van regionale netwerken, zoals werkgeversservicepunten of brancheorganisaties in de bouw
- Informeer bij een opleidingsinstituut of zij contacten hebben met bedrijven die zij-instromers willen begeleiden
Belangrijk om te weten: je kunt je ook eerst aanmelden voor een opleiding en daarna op zoek gaan naar een leerbedrijf, of andersom. Sommige werkgevers regelen de opleiding zodra ze iemand in dienst nemen. Werken in de bouw zonder ervaring is dus mogelijk, zolang je een werkgever vindt die bereid is je te begeleiden terwijl je leert.
Welke bouwvakken kun je als volwassene leren via een praktijkopleiding?
Als volwassene kun je via een praktijkopleiding een breed scala aan bouwvakken leren, van bekende beroepen zoals timmerman en metselaar tot meer gespecialiseerde vakgebieden zoals dakdekken, leidekken, voegen en kalkzandsteenlijmen. De keuze is groter dan veel mensen denken.
Voorbeelden van bouwvakken die je via een praktijkopleiding kunt leren:
- Timmeren: ruwbouw timmeren, prefab, dakwerk of renovatie op niveau 2 of 3
- Dakdekken: van basiskennis pannendekken tot energiesystemen op het dak en hoek-kil-zinkwerk
- Leidekken: werken met leien, zink, koper en lood op daken en gevels
- Bouwmonteur: prefab of beton op niveau 2
- Gespecialiseerde vakken: voegen, kalkzandsteenlijmen en isolatiewerk
Juist de kleinere en minder bekende vakgebieden zijn interessant voor zij-instromers, omdat de concurrentie daar minder groot is en de vraag vanuit de sector hoog is. Op latere leeftijd de bouw in hoeft dus niet te betekenen dat je kiest voor de meest voor de hand liggende beroepen. Er zijn volop mogelijkheden om een specialisme op te bouwen.
Wie betaalt de opleiding: de werkgever of de medewerker zelf?
In de meeste gevallen betaalt de werkgever de opleiding, en vaak worden de kosten geheel of grotendeels vergoed via subsidies en branchefondsen. Als zij-instromer of werknemer hoef je de opleiding zelden zelf te betalen, zeker niet als je werkgever onder de cao Bouw en Infra of de cao Hellende Daken valt.
Er zijn meerdere financieringsmogelijkheden:
- SLIM-subsidie: een landelijke subsidieregeling voor mkb-bedrijven die medewerkers willen opleiden. Belangrijk: meld je medewerker eerst aan voor de opleiding voordat je de subsidie aanvraagt
- Cao-afhankelijke vergoedingen: via de cao Bouw en Infra of de cao Hellende Daken kun je vooraf akkoord vragen op de opleidingskosten
- Regionale subsidies: afhankelijk van de regio zijn er aanvullende potjes beschikbaar
- Vakbekwaamheidsbonus: werknemers die een volledig vakbekwaamheidsbewijs op niveau 2, 3 of 4 halen, kunnen in aanmerking komen voor een bonus van ruim 2.900 euro, waarvan 2.500 euro voor de werknemer en 400 euro voor de werkgever
Als werkgever loont het om de subsidiemogelijkheden goed te verkennen voordat je een opleiding start. Personeel opleiden in de bouw hoeft daardoor geen grote financiële investering te zijn. En als medewerker is het nuttig om je werkgever te wijzen op deze mogelijkheden als die er nog niet van op de hoogte is.
Hoe SVGO – Gaan in de Bouw helpt bij starten met een praktijkopleiding bouw
Wij bieden praktijkgerichte opleidingen die specifiek zijn ontwikkeld voor mensen die via een verkorte route een bouwvak willen leren. Of je nu zij-instromer bent, een werkgever die een nieuwe medewerker wil opleiden, of iemand die zich wil omscholen naar de bouw: bij ons vind je een passend traject.
Wat wij bieden:
- Erkende vakbekwaamheidsbewijzen op NLQF-niveau 2 en 3, die de route naar diplomering openhouden
- Compacte opleidingen die je naast je werk kunt volgen, met theorie en praktijk gecombineerd
- Breed aanbod: van timmeren en dakdekken tot leidekken, voegen en meer gespecialiseerde vakgebieden
- Leerloopbaanpaden voor bedrijven die medewerkers stapsgewijs willen ontwikkelen
- Begeleiding bij subsidies, zodat je weet waar je aanspraak op kunt maken en geen geld misloopt
- Opleidingen op diverse locaties in Nederland, gegeven door ervaren leermeesters uit de sector
Wil je weten welke opleiding bij jouw situatie past? Bekijk het volledige aanbod op SVGO – Gaan in de Bouw en ontdek welk traject aansluit bij jouw vakgebied en ambitie.