Non-formeel onderwijs in de bouwsector is een erkende, praktijkgerichte opleidingsvorm die buiten het reguliere mbo-systeem valt, maar toch aan kwaliteitsstandaarden voldoet. Het biedt mensen de mogelijkheid om een bouwvak te leren via een verkorte route, zonder een volledig schooltraject te hoeven doorlopen. De onderstaande vragen geven je een helder beeld van hoe dit type opleiding werkt, voor wie het geschikt is en wat je ermee bereikt.
Hoe verschilt non-formeel onderwijs van regulier beroepsonderwijs?
Non-formeel onderwijs valt buiten het officiële mbo-stelsel en leidt niet tot een erkend diploma, maar wel tot een vakbekwaamheidsbewijs dat door de sector wordt erkend. Het grootste verschil zit in de opzet: een reguliere beroepsopleiding duurt vaak twee tot vier jaar en is schoolgericht, terwijl een non-formele bouwopleiding veel korter is en direct aansluit op wat je in de praktijk nodig hebt.
Bij regulier beroepsonderwijs volg je een breed programma met vakken die niet altijd direct toepasbaar zijn in je dagelijkse werk. Non-formeel onderwijs in de bouw is juist smal en diepgaand: je leert precies de vakkennis en vaardigheden die nodig zijn voor een specifiek beroep of een specifieke taak. De opleiding bestaat uit een combinatie van theorie en praktijk, waarbij de praktijkonderdelen worden gegeven door ervaren leermeesters uit de sector.
Een ander belangrijk verschil is de toegankelijkheid. Je hoeft geen schooldiploma te hebben om te starten, en de opleiding past makkelijker naast werk. Dat maakt non-formeel onderwijs bij uitstek geschikt voor zij-instromers, werkenden die willen bijscholen en mensen die op latere leeftijd de bouw in willen.
Wat betekent NLQF-inschaling voor een bouwopleiding?
NLQF staat voor Nederlands Kwalificatieraamwerk en is een systeem met acht niveaus dat opleidingen en kwalificaties vergelijkbaar maakt, van basiseducatie tot universitair niveau. Een NLQF-ingeschaalde bouwopleiding geeft aan op welk niveau je vakmanschap zich bevindt, ook als je geen regulier diploma hebt behaald.
Voor jou als deelnemer betekent dit dat het niveau van je vakkennis voor iedereen zichtbaar en controleerbaar is. Werkgevers weten wat ze aan je hebben, opdrachtgevers kunnen vertrouwen op je kwalificatie en jij kunt aantonen dat je het werk veilig en kundig uitvoert. Dat is relevant voor zowel werknemers in loondienst als zzp’ers die hun vakbekwaamheid willen onderbouwen richting opdrachtgevers.
Daarnaast houdt een NLQF-ingeschaald vakbekwaamheidsbewijs de deur open naar het reguliere onderwijssysteem. Via een EVC-traject (Erkenning van Verworven Competenties) kun je de competenties die je hebt opgedaan laten erkennen en alsnog een regulier diploma halen. Non-formeel is dus geen doodlopende weg, maar een volwaardige stap in een bredere leerloopbaan binnen de bouw.
Welke beroepen in de bouw zijn te leren via non-formeel onderwijs?
Via non-formeel onderwijs zijn diverse beroepen in de bouw- en infrasector te leren, van bekende vakken zoals timmerman en metselaar tot meer gespecialiseerde beroepen zoals dakdekker, leidekker en voeger. Het aanbod richt zich op beroepen waarvoor de sector behoefte heeft aan goed opgeleide vakmensen, ook in niche-vakgebieden die via regulier onderwijs moeilijker te vinden zijn.
Voorbeelden van beroepen en vakgebieden die via non-formele opleidingen te leren zijn:
- Dakdekken op niveau 2 en 3, inclusief modules voor pannendekken, energiesystemen op het dak en dakdoorbrekingen
- Leidekken op niveau 2, met onderdelen zoals basiskennis leidekken, veilig werken op hoogte en zink-, koper- en loodwerk
- Timmeren en metselen als allround medewerker of in de gespecialiseerde aannemerij
- Voegen en kalkzandsteenlijmen als specialistische vakgebieden binnen de bouw
- Modules rondom bouwfysica, geluid en brand en energie, herstel en onderhoud
Zowel volledige opleidingen als losse modules zijn beschikbaar. Dat maakt het mogelijk om gericht bij te scholen op een specifiek onderdeel, of om een compleet vaktraject te doorlopen van basis tot vakbekwaam niveau.
Wie kan een non-formele bouwopleiding volgen?
Een non-formele bouwopleiding is toegankelijk voor iedereen die een bouwvak wil leren, ongeacht vooropleiding of werkervaring. Je hebt geen specifiek diploma nodig om te starten. Wel heb je praktijkervaring bij een bedrijf nodig om de opleiding succesvol af te ronden, omdat het leertraject altijd een praktijkcomponent bevat die op de werkvloer plaatsvindt.
In de praktijk zijn er twee groepen die het vaakst gebruikmaken van non-formele bouwopleidingen:
- Zij-instromers die vanuit een ander beroep of een andere sector de bouw in willen. Zij zoeken een praktische en snelle route naar een nieuw vak, zonder opnieuw jaren op school te zitten. Een omscholing naar de bouw via een non-formeel traject biedt hun die mogelijkheid.
- Werkgevers en bouwbedrijven die nieuwe of bestaande medewerkers willen opleiden. Denk aan aannemers die een zij-instromer aannemen en hem of haar willen laten doorgroeien tot vakbekwaam medewerker, of bedrijven die bestaand personeel willen bijscholen of omscholen.
Ook zzp’ers in de bouw kunnen via een non-formele opleiding hun vakbekwaamheid formeel aantonen, wat hun een sterkere positie geeft richting opdrachtgevers.
Hoe werkt leren en werken tegelijk in de bouwsector?
Bij non-formele bouwopleidingen leer je en werk je tegelijk: de theorie volg je op vaste opleidingsdagen, de praktijk doe je op bij een bouwbedrijf. Dit maakt de opleiding direct toepasbaar en zorgt ervoor dat je al tijdens het leren productief bent op de werkvloer.
Het leer-werktraject werkt in de praktijk als volgt. Je volgt een beperkt aantal opleidingsdagen per module of opleiding, afhankelijk van het vak. Een volledige dakdekkersopleiding op niveau 2 beslaat bijvoorbeeld vijftien dagen, een basismodule leidekken zes dagen. Buiten die dagen werk je bij een bouwbedrijf, waar je de geleerde vaardigheden direct toepast onder begeleiding van een ervaren vakman.
Dit model heeft voordelen voor zowel de lerende als de werkgever. De medewerker bouwt direct werkervaring op en leert in een echte werkomgeving. De werkgever heeft een productieve medewerker die tegelijk groeit in vakmanschap. Bovendien zijn er subsidies en branchevergoedingen beschikbaar waarmee werkgevers de opleidingskosten grotendeels of volledig vergoed kunnen krijgen, zoals de SLIM-subsidie voor kleine en middelgrote bedrijven.
Wat is het verschil tussen een non-formele opleiding en een kortdurende cursus?
Een non-formele bouwopleiding is diepgaander en breder dan een kortdurende cursus. Waar een cursus zich richt op één specifieke vaardigheid of onderwerp in een of enkele dagen, biedt een non-formele opleiding een compleet leertraject met zowel theorie als praktijk, afgesloten met een erkend examen en een vakbekwaamheidsbewijs.
Het verschil zit in drie aspecten:
- Diepgang: Een non-formele opleiding dekt het volledige vakgebied af dat nodig is om het beroep zelfstandig en veilig uit te oefenen. Een cursus behandelt doorgaans één deelonderwerp.
- Erkenning: Na een non-formele opleiding ontvang je een NLQF-ingeschaald vakbekwaamheidsbewijs dat door de sector erkend wordt. Een cursus levert in de meeste gevallen een bewijs van deelname op zonder formele kwalificatie.
- Examinering: Non-formele opleidingen sluiten af met een examen dat onder toezicht staat van een onafhankelijke examinator. De kwaliteitsborging valt onder het NLQF-systeem en wordt bewaakt door de Stichting Examenkamer.
Non-formeel onderwijs bevindt zich daarmee tussen regulier beroepsonderwijs en kortdurend cursusonderwijs in. Het is veeleisender dan een cursus, maar toegankelijker en sneller dan een volledige mbo-opleiding. Voor mensen die werken in de bouw zonder diploma willen combineren met een erkende kwalificatie, is dit de meest passende route.
Hoe SVGO – Gaan In De Bouw helpt bij non-formele bouwopleidingen
Wil je als zij-instromer de bouw in, of wil je als werkgever een medewerker opleiden tot vakbekwaam bouwprofessional? Dan bieden wij bij SVGO – Gaan In De Bouw een praktische oplossing. We zijn door de sector erkend als instituut dat non-formele opleidingen en examinering mag uitvoeren binnen de bedrijfstakkwalificatiestructuur van de bouw- en infrasector.
Dit is wat we je bieden:
- Erkende vakbekwaamheidsbewijzen op NLQF-niveau 2 en 3, die aantonen dat je het werk veilig en kundig uitvoert
- Volledige opleidingen én losse modules, zodat je altijd een traject volgt dat past bij jouw situatie en leerdoel
- Praktijkgerichte aanpak met ervaren leermeesters die de praktijkonderdelen verzorgen
- Opleidingen op diverse locaties in Nederland, zodat reisafstand geen belemmering hoeft te zijn
- Begeleiding bij subsidies, waaronder de SLIM-subsidie, zodat werkgevers de opleidingskosten grotendeels vergoed kunnen krijgen
- Een route naar verdere diplomering via een EVC-traject, voor wie op termijn alsnog een regulier diploma wil behalen
Of je nu een zij-instromer bent die op zoek is naar een verkorte bouwopleiding, of een werkgever die personeel wil opleiden of omscholen: bekijk ons aanbod en ontdek welke opleiding bij jouw situatie past.