Het personeelstekort in de bouw los je op door een combinatie van twee strategieën: bestaande medewerkers gerichter opleiden en zij-instromers uit andere sectoren aantrekken en snel vakbekwaam maken. Bouwbedrijven die investeren in praktijkgerichte opleidingen vergroten hun eigen personeelsbasis in plaats van te wachten op de schaarse vakmensen op de arbeidsmarkt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over werven, opleiden en inzetbaar maken van bouwpersoneel.
Waarom is er zo’n groot tekort aan vakmensen in de bouw?
Het tekort aan vakmensen in de bouw ontstaat door een combinatie van vergrijzing, te weinig nieuwe instroom en een groeiende vraag naar bouwcapaciteit. Een groot deel van de huidige vakmensen bereikt de pensioengerechtigde leeftijd, terwijl het aantal jongeren dat kiest voor een technisch beroep al jaren achterblijft bij de vraag vanuit de sector.
Tegelijkertijd neemt de bouwopgave toe. Denk aan de woningbouwopgave, verduurzaming van bestaande gebouwen en grootschalige infraprojecten. De sector heeft dus meer handen nodig op het moment dat het aanbod van opgeleide vakmensen juist krimpt.
Een bijkomend probleem is dat bouwvakkennis niet van de ene op de andere dag wordt aangeleerd. Veel specialistische beroepen vragen om gecombineerde praktijk- en theoretische kennis die tijd kost om op te bouwen. Bedrijven die niet actief investeren in de opleiding van hun personeel, merken dit direct in hun capaciteit en kwaliteit van werk.
Welke beroepen in de bouw zijn het moeilijkst te vervullen?
De moeilijkst te vervullen beroepen in de bouw zijn vaak de gespecialiseerde vakgebieden die minder zichtbaar zijn in de publieke beeldvorming. Bekende beroepen zoals timmerman of metselaar zijn al lastig te bezetten, maar voor vakgebieden als voegen, dakdekken, leidekken en kalkzandsteenlijmen is de krapte nog groter omdat er simpelweg minder mensen zijn die dit vak kennen.
Deze specialistische beroepen vragen om specifieke vakkennis die niet breed wordt aangeboden in het reguliere beroepsonderwijs. Daardoor zijn ze ook moeilijker vindbaar voor mensen die een overstap naar de bouw overwegen. Wie als zij-instromer niet weet dat een vak als leidekker bestaat, zal er ook niet actief naar zoeken.
Voor bouwbedrijven betekent dit dat de werving voor dit soort functies niet alleen via de gebruikelijke kanalen werkt. Het actief opleiden van nieuwe medewerkers voor deze specialistische rollen is in veel gevallen de meest realistische oplossing voor de langere termijn.
Hoe kunnen zij-instromers het personeelstekort in de bouw helpen oplossen?
Zij-instromers kunnen een belangrijk deel van het personeelstekort in de bouw opvangen doordat zij als volwassenen met werkervaring snel inzetbaar zijn als ze de juiste vakgerichte opleiding volgen. Ze brengen al discipline, werkmentaliteit en praktische vaardigheden mee vanuit hun vorige beroep, wat het leerproces versnelt.
De bouw trekt steeds meer mensen aan die bewust kiezen voor een carrièreswitch. Redenen daarvoor zijn onder andere de aantrekkelijke arbeidsmarktpositie, het tastbare en concrete werk, en de mogelijkheid om snel door te groeien. Iemand die omschoolt naar de bouw hoeft niet opnieuw een volledig mbo-traject van meerdere jaren te volgen. Met een praktijkgerichte bouwopleiding die aansluit op wat iemand al weet en kan, is het mogelijk om in kortere tijd vakbekwaam te worden.
Voor bouwbedrijven is het aannemen van zij-instromers een bewuste keuze die voorbereiding vraagt. Je biedt iemand werkervaring terwijl hij of zij een opleiding volgt, en je investeert zo in iemand die zich aan jouw bedrijf verbindt. Dat is een andere aanpak dan het zoeken naar direct inzetbare vakmensen, maar op een krappe arbeidsmarkt vaak de meest effectieve.
Wat kunnen bouwbedrijven zelf doen om personeel te werven en te behouden?
Bouwbedrijven kunnen personeel werven en behouden door actief te investeren in opleiding en doorgroeimogelijkheden, in plaats van uitsluitend te zoeken naar kant-en-klare vakmensen. Medewerkers die merken dat hun werkgever in hen investeert, zijn gemotiveerder en loyaler aan het bedrijf.
Concrete stappen die bouwbedrijven kunnen zetten:
- Werven op potentieel, niet alleen op ervaring. Iemand zonder bouwdiploma maar met de juiste instelling kan met een goede opleiding snel groeien naar een volwaardige vakman of vakvrouw.
- Opleidingstrajecten aanbieden als arbeidsvoorwaarde. Voor veel mensen is de kans om een vak te leren een doorslaggevende reden om voor een bepaald bedrijf te kiezen.
- Bestaande medewerkers bijscholen of omscholen. Iemand die al bij je in dienst is en een nieuwe taak of een nieuw beroep wil leren, hoeft je bedrijf niet te verlaten om dat te doen.
- Gebruik maken van subsidies en fondsen. Een groot deel van de opleidingskosten is financierbaar via de SLIM-subsidie, cao-gebonden fondsen of regionale regelingen. Dat verlaagt de drempel om te investeren in scholing aanzienlijk.
- Leerloopbaanpaden opzetten. Door een duidelijk pad te bieden van instap naar vakbekwaamheid geef je nieuwe medewerkers perspectief en vergroot je de kans dat zij blijven.
Binden en boeien van personeel begint bij het gevoel dat er ruimte is voor groei. Bedrijven die dat actief uitstralen in hun werving en arbeidsomstandigheden, onderscheiden zich op een arbeidsmarkt waar goede mensen schaars zijn.
Hoe lang duurt een opleiding voor een nieuw vak in de bouw?
De duur van een bouwopleiding voor een nieuw vak varieert, maar een praktijkgerichte opleiding voor zij-instromers duurt doorgaans korter dan een regulier mbo-traject. Afhankelijk van het beroep en de voorkennis van de deelnemer kan iemand al na enkele maanden tot een jaar vakbekwaam zijn in een specifiek bouwberoep.
Dat is mogelijk omdat praktijkopleidingen in de bouw zich richten op de vakkennis die iemand daadwerkelijk nodig heeft om het beroep uit te oefenen. Ze zijn modulair opgebouwd, wat betekent dat je als werkgever of medewerker kunt kiezen welke onderdelen relevant zijn voor de functie. Iemand die al enige bouwervaring heeft, kan modules overslaan die hij of zij al beheerst.
Werken en leren gaan bij dit soort trajecten hand in hand. De deelnemer werkt bij een bedrijf en volgt tegelijkertijd de opleiding, waardoor de praktijkervaring direct wordt opgedaan op de werkvloer. Dat maakt de opleiding niet alleen korter, maar ook direct toepasbaar.
Welke opleiding past bij de situatie van mijn bedrijf of medewerker?
Welke bouwopleiding het beste past, hangt af van het beroep dat iemand wil leren, de al aanwezige kennis en ervaring, en de specifieke behoeften van het bedrijf. Voor sommige situaties is een volledige opleiding de juiste keuze; voor andere volstaan losse modules gericht op een specifieke deeltaak of een nieuw onderdeel van het werk.
Een aantal vragen die helpen bij het bepalen van de juiste opleiding:
- Gaat het om een zij-instromer zonder bouwervaring, of om een bestaande medewerker die wil doorgroeien of bijscholen?
- Is er een specifiek beroep of vakgebied dat iemand wil leren, of gaat het om het verbreden van bestaande kennis?
- Hoeveel tijd kan de medewerker aan de opleiding besteden naast het werk?
- Welke cao geldt voor het bedrijf, en welke subsidies zijn daarmee beschikbaar?
De antwoorden op deze vragen bepalen welk opleidingstraject het meest logisch is. Een modulaire opzet biedt daarin veel flexibiliteit: je stelt de opleiding samen op basis van wat iemand nodig heeft, in het tempo dat past bij het bedrijf en de medewerker.
Hoe SVGO – Gaan In De Bouw helpt met het oplossen van het personeelstekort
Wij bieden praktijkgerichte opleidingen voor de bouw- en infrasector die speciaal zijn ontwikkeld voor zij-instromers en medewerkers die een bouwvak willen leren zonder een volledig regulier mbo-traject te volgen. Onze opleidingen zijn NLQF-ingeschaald, modulair opgebouwd en flexibel inzetbaar voor uiteenlopende situaties binnen bouwbedrijven.
Dit is wat wij voor jouw bedrijf of medewerker kunnen betekenen:
- Opleidingen op maat voor zowel zij-instromers als bestaande medewerkers die willen bijscholen of omscholen
- Modulaire leertrajecten die je zelf samenstelt op basis van de behoeften van de medewerker en het bedrijf
- Begeleiding bij subsidies, zodat je optimaal gebruik maakt van de SLIM-subsidie, cao-gebonden fondsen en regionale regelingen
- Opleidingen dicht bij jou in de buurt, bij voorkeur georganiseerd in de regio van het bedrijf
- Leerloopbaanpaden die medewerkers een duidelijk perspectief bieden op vakbekwaamheid en doorgroei
Wil je weten welke opleiding past bij jouw situatie? Neem een kijkje bij onze SVGO – Gaan In De Bouw-opleidingen en ontdek hoe we samen werken aan vakmanschap in jouw bedrijf.