Personeel ontwikkelen in een bouwbedrijf doe je door medewerkers gerichte, praktijkgerichte opleidingen aan te bieden die aansluiten op het werk dat ze dagelijks uitvoeren. Dat geldt voor nieuwe medewerkers die het vak nog moeten leren, maar ook voor ervaren vaklieden die hun kennis willen actualiseren of uitbreiden. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over scholing, financiering en personeelsontwikkeling in de bouw.
Welke opleidingsmogelijkheden zijn er voor bouwpersoneel?
Voor bouwpersoneel zijn er drie hoofdvormen van scholing: regulier mbo-onderwijs, kortdurende cursussen en praktijkgerichte beroepsopleidingen die daar tussenin zitten. Die laatste categorie is voor veel werkgevers het meest relevant, omdat medewerkers hierbij werken en leren combineren en snel inzetbaar zijn op de werkvloer.
De keuze hangt sterk af van wat een medewerker al weet en kan, en wat het bedrijf nodig heeft. Globaal zijn er de volgende mogelijkheden:
- Volledige vakopleidingen: Geschikt voor medewerkers die een nieuw bouwvak van de grond af willen leren, zoals timmeren, metselen, voegen, dakdekken of leidekken.
- Losse modules: Handig als iemand al basiskennis heeft en alleen specifieke vaardigheden wil aanvullen of verbreden.
- Bijscholing en verkorte trajecten: Voor medewerkers die al werkzaam zijn in de bouw, maar hun vakkennis willen actualiseren of uitbreiden naar een aangrenzend vakgebied.
- Omscholingstrajecten: Voor zij-instromers die vanuit een ander beroep de bouw in willen en een verkorte route naar een vakbekwaamheidsbewijs zoeken.
Opleidingen die zijn ingeschaald op het Nederlands Kwalificatieraamwerk (NLQF) bieden extra zekerheid: ze zijn erkend door de sector en worden afgesloten met een officieel vakbekwaamheidsbewijs. Dat is zowel voor de medewerker als voor het bedrijf waardevol.
Wanneer is een opleiding verplicht voor bouwmedewerkers?
Een opleiding is in de bouw verplicht wanneer wet- en regelgeving of de cao dit voorschrijven voor het uitvoeren van bepaalde werkzaamheden. Denk aan veiligheidsopleidingen, VCA-certificering of specifieke vakbekwaamheidseisen die horen bij gecertificeerde werkzaamheden, zoals het werken met gevaarlijke stoffen of het uitvoeren van dakdekkerswerkzaamheden.
Buiten de wettelijke verplichtingen zijn er ook situaties waarin een opleiding sterk aan te raden is, zelfs als die niet formeel verplicht is:
- Een nieuwe medewerker die nog niet beschikt over de vakkennis die het werk vraagt.
- Een medewerker die een andere functie krijgt binnen het bedrijf.
- Veranderingen in technieken, materialen of regelgeving die bestaande kennis verouderd maken.
- De introductie van duurzame bouwmethoden of nieuwe isolatietechnieken die specifieke kennis vereisen.
Controleer altijd de geldende cao voor jouw branche. Zowel de cao Bouw & Infra als de cao Hellende Daken bevatten afspraken over scholing en de bijbehorende vergoedingen. Die afspraken bepalen mede wanneer je als werkgever verplicht bent om scholing aan te bieden.
Hoe kies je de juiste opleiding voor een bouwmedewerker?
De juiste opleiding voor een bouwmedewerker kies je door te starten vanuit het werk: wat moet iemand kunnen om de functie goed uit te voeren, en wat ontbreekt er nog? Vanuit dat vertrekpunt zoek je een opleiding die aansluit op het huidige niveau van de medewerker en het gewenste eindniveau van het bedrijf.
Doorloop daarvoor de volgende stappen:
- Breng het huidige niveau in kaart. Wat weet en kan de medewerker al? Heeft hij of zij werkervaring in een aangrenzend vakgebied?
- Bepaal het gewenste eindniveau. Welke vakkennis of welk vakbekwaamheidsbewijs is nodig voor de functie?
- Kies een passende opleidingsvorm. Een volledige opleiding, een of meerdere losse modules, of een verkorte route?
- Houd rekening met praktische factoren. Denk aan de beschikbaarheid van de medewerker, de locatie van de opleiding en de mogelijkheid om leren en werken te combineren.
- Check of het NLQF-niveau aansluit op de behoefte. NLQF-niveau 2 en 3 zijn geschikt voor vakbekwaamheid op uitvoerend niveau; niveau 4 is meer gericht op bredere of leidinggevende taken.
Modulaire opleidingen zijn in de praktijk vaak het meest flexibel: je stelt de opleidingsroute samen op basis van wat echt nodig is, zonder dat een medewerker een lang traject hoeft te doorlopen voor kennis die hij of zij al heeft.
Wat is het verschil tussen bijscholen en omscholen in de bouw?
Bijscholen betekent dat een medewerker zijn bestaande vakkennis verdiept of actualiseert binnen hetzelfde beroep. Omscholen betekent dat iemand een nieuw vak leert, vaak vanuit een ander beroep of een andere sector. In de bouw is dat onderscheid belangrijk, omdat het de keuze voor een opleidingsvorm en de beschikbare financiering beïnvloedt.
Bijscholen: verdiepen wat er al is
Bijscholing is relevant voor medewerkers die al werkzaam zijn in de bouw en hun kennis willen aanvullen. Dat kan gaan om nieuwe technieken, gewijzigde regelgeving of een uitbreiding naar een aangrenzend deelgebied. Bijscholing bestaat vaak uit kortere modules en is goed te combineren met een fulltimebaan.
Omscholen: een nieuw vak leren
Omscholing is gericht op mensen die vanuit een ander beroep of een andere sector de bouw in willen. Zij-instromers hebben vaak al werkervaring, maar missen de specifieke vakkennis van het beroep dat ze willen gaan uitoefenen. Een verkorte bouwopleiding biedt hun een praktische route naar een erkend vakbekwaamheidsbewijs, zonder dat ze opnieuw een volledig mbo-traject hoeven te volgen.
Het verschil heeft ook gevolgen voor de financiering: sommige subsidies zijn specifiek bedoeld voor omscholing of zij-instroom, terwijl andere juist gericht zijn op het bijscholen van bestaand personeel. Dat maakt het nuttig om vooraf goed te kijken welke regeling van toepassing is.
Hoe financier je opleidingen voor bouwpersoneel?
Opleidingen voor bouwpersoneel financier je via een combinatie van subsidies, fondsen en cao-regelingen. In veel gevallen kun je als werkgever een groot deel van de opleidingskosten vergoed krijgen, soms zelfs volledig. Het vraagt wel enig uitzoekwerk, maar de mogelijkheden zijn aanzienlijk.
Een handig stappenplan om de financiering rond te krijgen:
- SLIM-subsidie: De Stimuleringsregeling Leren en Ontwikkelen in mkb-ondernemingen vergoedt voor NLQF-niveau 2- en 3-opleidingen tot 90% van de opleidingskosten. Voor niveau 4 is dat doorgaans 40%. Controleer per opleiding welk percentage van toepassing is.
- Regionale subsidies: Afhankelijk van de provincie of regio zijn er aanvullende subsidies beschikbaar. Een arbeidsmarktadviseur van Stichting JIJ in de Bouw & Infra kan je hierbij adviseren.
- Branchesubsidies: Vanuit het O&O Fonds Bouw & Infra zijn aanvullende vergoedingen beschikbaar. Voor zogenaamde kansberoepen vergoedt het fonds zelfs 100% van de opleidingskosten, tot een maximum van 5.000 euro per persoon.
- Vakbekwaamheidsbonus: Wanneer een medewerker een volledige opleiding op NLQF-niveau 2, 3 of 4 afrondt en een vakbekwaamheidsbewijs behaalt, komt hij of zij in aanmerking voor een bonus van 2.900 euro. Daarvan is 2.500 euro voor de medewerker en 400 euro voor jou als werkgever. Voorwaarde is dat je als werkgever onder de bouw-cao valt en afdrachten hebt gedaan aan het O&O Fonds.
- Neem contact op als je er niet uitkomt. De financieringsmogelijkheden zijn complex en per situatie verschillend. Laat je adviseren door een specialist die weet welke regelingen voor jouw bedrijf van toepassing zijn.
Hoe houd je opgeleide medewerkers vast in de bouwsector?
Opgeleide medewerkers houd je vast door investeren in hun ontwikkeling te verbinden aan een duidelijk perspectief binnen het bedrijf. Medewerkers die zien dat hun groei wordt gewaardeerd en dat er ruimte is voor verdere ontwikkeling, zijn minder geneigd om elders te kijken.
Concrete maatregelen die hierbij helpen:
- Maak ontwikkeling bespreekbaar. Voer regelmatig gesprekken over wat een medewerker wil leren en waar hij of zij naartoe wil groeien. Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar het laat zien dat je de medewerker serieus neemt.
- Koppel opleiding aan doorgroeimogelijkheden. Een medewerker die weet dat een afgeronde opleiding leidt tot een bredere functie of hogere verantwoordelijkheid, ervaart de investering als zinvol.
- Bied een leerloopbaan aan, geen eenmalige cursus. Duurzame inzetbaarheid van bouwpersoneel vraagt om een doorlopende aanpak: niet één cursusdag, maar een traject dat meebeweegt met de ontwikkeling van de medewerker en de veranderingen in het vak.
- Erken behaalde vakbekwaamheidsbewijzen. Een officieel erkend bewijs geeft een medewerker trots en zekerheid. Dat gevoel van erkenning draagt bij aan betrokkenheid en loyaliteit.
- Houd rekening met duurzame ontwikkelingen. De bouwsector verandert snel door de energietransitie en nieuwe bouwmethoden. Medewerkers die hierin worden meegenomen en bijgeschoold, voelen zich onderdeel van de toekomst van het bedrijf.
Personeel dat zichzelf blijft ontwikkelen, is bovendien breder inzetbaar. Dat is niet alleen goed voor de medewerker zelf, maar ook voor de continuïteit en flexibiliteit van het bedrijf.
Hoe SVGO – Gaan In De Bouw helpt met personeelsontwikkeling in de bouw
Wij bieden praktijkgerichte opleidingen die precies aansluiten op wat bedrijven in de bouw- en infrasector nodig hebben. Of het nu gaat om het opleiden van een nieuwe medewerker, het omscholen van een zij-instromer of het bijscholen van bestaand personeel: wij stellen het traject samen op basis van de werkelijke behoefte.
Wat wij bieden:
- Modulaire opleidingen voor uiteenlopende bouwberoepen, van timmeren en metselen tot voegen, dakdekken, leidekken en isolatie.
- Flexibele trajecten die te combineren zijn met werk, afgestemd op het tempo en de beschikbaarheid van de medewerker.
- NLQF-ingeschaalde vakbekwaamheidsbewijzen, erkend door de sector en afgesloten met een officieel (deel)vakbekwaamheidsbewijs.
- Begeleiding bij financiering, zodat je als werkgever weet welke subsidies, fondsen en regelingen voor jou van toepassing zijn.
- Opleidingen op diverse locaties in Nederland, zodat reisafstand geen drempel hoeft te zijn.
Ben je benieuwd welke opleiding het beste past bij jouw medewerker of situatie? Bekijk ons volledige aanbod op SVGO – Gaan In De Bouw en ontdek welke trajecten beschikbaar zijn voor jouw bedrijf.