Een werknemer omscholen naar de bouw doe je door hem of haar in te schrijven voor een praktijkgerichte bouwopleiding die aansluit op het gewenste beroep. Dat hoeft geen volledig mbo-traject te zijn: verkorte trajecten combineren leren op de werkvloer met theorie en zijn speciaal ontworpen voor mensen die al werkervaring hebben in een andere sector. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over omscholen naar de bouw, van geschikte beroepen tot kosten en erkenning.
Welke bouwberoepen zijn geschikt voor zij-instromers?
Veel bouwberoepen zijn goed toegankelijk voor zij-instromers, ook zonder vooropleiding in de bouw. Beroepen zoals timmerman, metselaar, dakdekker, leidekker, voeger en isolatiespecialist lenen zich goed voor een verkorte praktijkopleiding. De meeste van deze vakken leer je grotendeels door te doen, wat een zij-instromer met werkervaring elders een goede startpositie geeft.
Naast de bekende beroepen zijn er ook specialistische vakgebieden die minder zichtbaar zijn, maar waar de vraag naar vakmensen groot is. Denk aan kalkzandsteen lijmen, voegen en leidekken. Juist voor deze nicheberoepen is het aanbod van reguliere mbo-opleidingen beperkt, terwijl de sector er wel dringend behoefte aan heeft. Een zij-instromer die een van deze specialisaties kiest, heeft daarmee een sterke positie op de arbeidsmarkt.
Bij de keuze voor een beroep helpt het om te kijken naar:
- De fysieke belasting van het werk en of dat past bij de werknemer
- De vraag vanuit de markt in de regio waar het bedrijf actief is
- De aansluiting op eerdere werkervaring, zoals technisch inzicht of handigheid met materialen
- De doorgroeimogelijkheden binnen het vakgebied
Hoe lang duurt een omscholingstraject in de bouw?
Een omscholingstraject in de bouw duurt gemiddeld tussen de 9 en 16 dagen verspreid over een langere periode, afhankelijk van het gekozen beroep en het niveau van de opleiding. Dat is aanzienlijk korter dan een reguliere mbo-opleiding van twee tot vier jaar, omdat de nadruk ligt op praktijkgerichte vakkennis en de deelnemer al werkervaring meebrengt.
De duur verschilt per opleiding. Een basisopleiding dakdekken telt bijvoorbeeld 9 dagen, terwijl een leerloopbaanpad voor allround timmerman 16 dagen beslaat. Modules kunnen los worden gevolgd of worden gecombineerd tot een volledig traject. Dat maakt het mogelijk om de opleiding stap voor stap op te bouwen, passend bij de planning van het bedrijf en de werknemer.
Omdat de werknemer tijdens de opleiding ook gewoon werkzaam blijft, wordt de praktijkervaring op de bouwplaats direct onderdeel van het leerproces. Dat versnelt de ontwikkeling en maakt de opleiding meteen toepasbaar in de dagelijkse praktijk.
Wat kost het omscholen van een werknemer naar de bouw?
De kosten van een bouwopleiding bestaan uit opleidingskosten en examenkosten. De opleidingskosten omvatten onder andere de inzet van een theoriedocent en praktijkinstructeur, lesmateriaal, het gebruik van de opleidingslocatie en het benodigde materiaal en materieel. De examenkosten dekken de examinator, toezicht, locatie en de kwaliteitsborging voor het NLQF-certificaat.
In de praktijk hoef je als werkgever lang niet altijd de volledige kosten zelf te betalen. Er zijn meerdere subsidiemogelijkheden die de investering aanzienlijk kunnen verlagen:
- SLIM-subsidie: een landelijke subsidie voor leren en ontwikkelen in het mkb, beschikbaar voor NLQF-ingeschaalde opleidingen
- Cao-gebonden vergoedingen: via de cao Bouw & Infra of de cao Hellende Daken kun je opleidingskosten (deels) vergoed krijgen; vraag hiervoor vooraf akkoord aan
- Regionale subsidies: afhankelijk van de provincie zijn er aanvullende regelingen beschikbaar
- Vakbekwaamheidsbonus: werknemers die een opleiding op NLQF-niveau 2, 3 of 4 afronden, komen in aanmerking voor een bonus van 2.900 euro, waarvan 2.500 euro voor de werknemer en 400 euro voor de werkgever (voorwaarde: werkgever valt onder de bouw-cao en heeft afdrachten gedaan aan het O&O Fonds Bouw & Infra)
Door subsidies slim te combineren, worden opleidingen in veel gevallen grotendeels of zelfs volledig vergoed. Laat je goed informeren over de volgorde van aanvragen, want bij de SLIM-subsidie geldt dat je de werknemer eerst moet aanmelden bij de opleiding voordat je de subsidie aanvraagt.
Kan een werknemer werken en tegelijk een bouwopleiding volgen?
Ja, werken en leren in de bouw gaan prima samen. De meeste praktijkopleidingen voor zij-instromers zijn zo opgezet dat de werknemer gewoon in dienst blijft en de opleiding naast het werk volgt. De theorie- en praktijkdagen zijn verspreid over een langere periode, waardoor de werknemer niet langdurig van de werkvloer is.
Dit model heeft een extra voordeel: de kennis die de werknemer opdoet tijdens de opleiding, past hij of zij direct toe op de bouwplaats. Zo versterken werken en leren elkaar. De werkgever merkt daardoor al snel resultaat, nog voordat de opleiding volledig is afgerond.
Voor de werknemer is het ook praktisch: er is geen volledige carrièreonderbreking nodig. Hij of zij bouwt inkomen op, doet werkervaring op en haalt tegelijkertijd een erkend vakbekwaamheidsbewijs. Dat maakt de overstap naar de bouw laagdrempeliger dan een traditionele omscholing waarbij iemand tijdelijk stopt met werken.
Welke erkenning krijgt een omgeschoolde werknemer na de opleiding?
Na het afronden van een erkende bouwopleiding ontvangt de werknemer een NLQF-ingeschaald (deel)vakbekwaamheidsbewijs. NLQF staat voor Nederlands Kwalificatieraamwerk, het officiële systeem dat opleidingsniveaus in Nederland classificeert. Dit bewijs is door de sector erkend en vergelijkbaar qua niveau met reguliere mbo-certificaten.
Het vakbekwaamheidsbewijs laat zien dat de werknemer aan de kwaliteitsstandaarden van de bouw- en infrasector voldoet. Dat is relevant voor werkgevers, opdrachtgevers en voor de werknemer zelf bij eventuele verdere loopbaanontwikkeling. Zzp’ers kunnen het bewijs ook gebruiken om hun vakbekwaamheid aantoonbaar te maken richting opdrachtgevers.
De kwaliteit van de opleiding en het examen wordt geborgd door de Stichting Examenkamer, die regelmatig audits uitvoert. Daarmee is het certificaat niet alleen intern geldig, maar ook breed erkend binnen de sector.
Hoe kies je de juiste bouwopleiding voor jouw werknemer?
De juiste bouwopleiding kies je door te beginnen bij de functie die de werknemer gaat uitoefenen en de kennis die daarvoor nog ontbreekt. Kijk naar het gewenste beroep, het NLQF-niveau dat daarbij past en of een volledige opleiding of losse modules het meest geschikt zijn voor de situatie.
Stel jezelf als werkgever de volgende vragen:
- Wat moet de werknemer kunnen na de opleiding? Formuleer dit zo concreet mogelijk in termen van taken en verantwoordelijkheden.
- Wat heeft de werknemer al in huis? Eerdere werkervaring, technische vaardigheden of affiniteit met het vak kunnen bepalen of iemand met een kortere opleiding toe kan.
- Welk tempo past bij het bedrijf? Sommige trajecten zijn intensiever dan andere; kijk wat haalbaar is naast het werk.
- Welk niveau is vereist? Opleidingen zijn beschikbaar op NLQF-niveau 2, 3 en 4, van basisberoepsbeoefenaar tot vakspecialist.
Modulaire opleidingen geven extra flexibiliteit: je kunt beginnen met de meest urgente modules en later aanvullen. Zo sluit de opleiding direct aan op wat het bedrijf op dat moment nodig heeft.
Hoe SVGO – Gaan in de Bouw helpt met omscholen naar de bouw
Wij bieden praktijkgerichte opleidingen en leertrajecten die speciaal zijn ontwikkeld voor zij-instromers en werknemers die een bouwvak willen leren zonder opnieuw een volledig regulier mbo-traject te doorlopen. Onze aanpak sluit direct aan op de vragen die werkgevers en medewerkers hebben bij een omscholing naar de bouw:
- Wij bieden opleidingen voor uiteenlopende bouwberoepen, van timmerman en metselaar tot dakdekker, leidekker, voeger en isolatiespecialist
- Onze opleidingen zijn modulair opgebouwd, zodat je zelf het tempo en de omvang bepaalt
- Alle volledige opleidingen zijn NLQF-ingeschaald en worden afgesloten met een erkend vakbekwaamheidsbewijs
- We staan onder toezicht van de Stichting Examenkamer, wat de kwaliteit en onafhankelijkheid van examinering garandeert
- We helpen je wegwijs in het subsidieaanbod, zodat je geen geld misloopt
- Deelnemers combineren de opleiding met werk, waardoor ze direct inzetbaar blijven
Wil je weten welke bouwopleiding het beste past bij jouw werknemer of situatie? Neem dan contact op met SVGO – Gaan in de Bouw. We denken graag met je mee over het juiste traject, de mogelijke subsidies en de praktische planning.