Zij-instromers: zo maak je er wél een succes van

In de bouw lopen we al jaren tegen een enorm krappe arbeidsmarkt aan. Bovendien is de prognose helaas dat dit de komende jaren zo blijft. Zowel het Instituut voor de Bouw)² hebben berekend dat de instroom van jongeren die opgeleid worden voor de bouw niet voldoende is om aan te sluiten op de behoefte die er ligt vanuit de sector. Ook bij werkgevers- en werknemersorganisaties, het onderwijs en opleidingsbedrijven is inmiddels duidelijk dat we te kampen hebben met een structureel probleem.

Creatiever kijken naar arbeidspotentieel
Dat betekent dat we creatiever moeten kijken naar arbeidspotentieel. Zij-instromers worden daarbij een steeds belangrijkere doelgroep. Van de kok die in de bouw wil gaan werken tot mensen die nieuw zijn in Nederland: ze kunnen allemaal iets betekenen voor onze sector.
Tegelijkertijd merken we bij Gaan in de Bouw dat zij-instromers vaak óók worden gezien als een ‘lastige’ groep. Je moet maar net iemand tegenkomen die precies matcht met jouw bedrijf. Wij denken dat we positiever kunnen en móéten kijken naar zij-instromers. Niet vanuit de ‘speld-in-een-hooiberg-gedachte’ maar vanuit het idee dat zij-instromers het fundament gaan vormen onder de nieuwe aanwas in onze mooie sector.

Daarbij denk ik dat we op twee aspecten anders moeten gaan kijken naar zij-instromers. Ten eerste moeten we ons realiseren dat je als organisatie invloed hebt op het succes van een zij-instromer binnen je organisatie. Ten tweede moeten we veel meer gaan werken vanuit het idee dat zij-instromers veel waardevolle kennis en ervaring meenemen.

Creëer zélf een match
Om met dat eerste te beginnen: wij zien vaak dat bedrijven al snel zeggen dat een zij-instromer niet past. Dat de hooiberg helaas geen match heeft opgeleverd. Maar wat soms wordt vergeten, is dat je als bedrijf een grote invloed hebt op deze match. Zij-instromers hebben al een arbeidsverleden. Ze hebben verwachtingen op het gebied van werkethos, bedrijfscultuur of salaris. Soms stroken die verwachtingen niet met datgene wat je als werkgever kunt bieden. In dat geval zullen er concessies gedaan moeten worden. Maar nóg veel belangrijker is het om verwachtingen vanaf het begin goed op elkaar af te stemmen en wederzijds begrip te creëren. Achterhaal wat een zij-instromer precies verwacht, bekijk hoe je hieraan tegemoet kunt komen, maar schep ook vanuit de werkgeverskant heldere en reële verwachtingen naar de zij-instromer toe. Wat mag iemand verwachten van jou als werkgever? Wat van de bedrijfscultuur? Wat zijn de ongeschreven wetten? Geef ze daarbij vooral ook tijd om te aarden binnen je bedrijf. Om te wennen aan die ongeschreven wetten, nieuwe werktijden en de fysieke inspanning die iemand ineens moet gaan leveren. Schrijf ze niet te snel af, maar blijf in gesprek. Vóórdat iemand bij je in dienst komt, maar ook als iemand er al een tijdje is. Volg actief het proces dat een zij-instromer doorloopt binnen je organisatie en stel daar oprechte vragen bij. Ga regelmatig even samen zitten, ontwikkel een buddy-systeem of zorg op een andere manier dat iemand goed begeleid wordt. Bedenk bovendien dat als je verwachtingen vanaf het begin goed managet, je later veel minder zal hoeven bij te sturen.

Een andere manier waarop je als bedrijf invloed hebt op het succes van een zij-instromer, is door ervoor te zorgen dat iemand vanaf het begin een daadwerkelijke meerwaarde kan leveren op de bouwplaats. Dit doe je door ‘jobcarving’: haal die werkzaamheden die in het begin nog (te) veel tijd kosten voor een zij-instromer uit het takenpakket. Op die manier blijven de werkzaamheden over waarbij een zij-instromer snel van meerwaarde kan zijn. Werkzaamheden waar al snel de juiste kwaliteit en productiviteit behaald kunnen worden. Dit zorgt voor een positievere sfeer, houdt collega’s meer gemotiveerd én zorgt voor meer eigenwaarde bij de zij-instromer.

Zij-instromers zijn waardevol!
Daarnaast is er mijn tweede punt: we moeten veel meer gaan werken vanuit het idee dat zij-instromers veel waardevolle kennis en ervaring meenemen. Uiteraard hebben zij nog geen kennis van en ervaring in de bouw. En dat merk je op de bouwplaats. Tegelijkertijd zie je dat mensen uit andere branches, beroepen of landen wél allerlei andere vaardigheden meenemen die nuttig kunnen zijn voor je bedrijf. Hierbij kun je denken aan ondernemerschap, verantwoordelijkheidsgevoel, arbeidsethos, communicatieve vaardigheden, leiderschapsvaardigheden, leergierigheid of bijvoorbeeld het spreken van één of meerdere vreemde talen. Allemaal zaken die van meerwaarde kunnen zijn; op zowel korte als langere termijn. Lukt het iemand snel de juiste vaardigheden te leren, dan kun je vooral op de langere termijn dus ontzettend veel hebben aan een zij-instromer.

Bij Gaan in de Bouw kunnen we hier uiteraard ook iets in betekenen. Met onze opleidingen kan iemand binnen een half jaar al een behoorlijk geschikte junior vakman of –vrouw zijn. Met de modulaire opbouw kunnen mensen bovendien al eerder opgeleid worden in precies die basiselementen die nodig zijn voor jouw bedrijf. Daarnaast zijn er subsidies en tegemoetkomingen voor zij-instromers, zoals de SLIM-subsidie, regionale subsidies en branchespecifieke subsidies, waardoor het voor jou als bedrijf zomaar eens heel aantrekkelijk en interessant zou kunnen worden om een zij-instromer aan te nemen. Maak dus vooral gebruik van dit soort subsidies en mogelijkheden.

Zó zet je zij-instromers succesvol in:

1. Manage verwachtingen vanaf het begin: creëer wederzijds begrip en stem verwachtingen goed op elkaar af.
2. Volg actief het proces dat iemand doorloopt binnen je bedrijf: zorg voor goede begeleiding en blijf in gesprek.
3. Zorg voor toegevoegde waarde van de zij-instromer: haal die werkzaamheden uit het takenpakket, die in het begin nog (te) veel tijd kosten voor een zij-instromer of ten koste gaan van de kwaliteit.
4. Kijk naar wat iemand wél meebrengt: van ondernemerschap tot communicatieve vaardigheden en van leergierigheid tot de beheersing van een vreemde taal.
5. Kies voor snelle, gerichte scholing: zorg ervoor dat een zij-instromer zo snel mogelijk geschoold wordt in de basisvaardigheden die van waarde zijn op de bouwplaats.

Door zij-instromers succesvol in te zetten, maken we als sector gebruik van de grote meerwaarde die zij voor ons kunnen bieden. Heb je hier vragen over of wil je hier eens over sparren? Neem gerust contact met ons op!

Door: Gideon Verhoeven

Voor dit artikel zijn onder andere de volgende bronnen gebruikt:

Praat met Derek

Zij-instromers: zo maak je er wél een succes van